Reumatoidalne zapalenie stawów

Jest to ciężka, prowadząca do kalectwa, autoimmunologiczna choroba stawów. Definiowana jest jako przewlekły, uogólniony, postępujący proces zapalny, o nieznanej przyczynie, charakteryzujący się występowaniem symetrycznego zapalenia stawów, prowadzącego u większości chorych do destrukcji stawów, zniekształceń i upośledzenia ich funkcji. W przebiegu choroby może dochodzić do zajęcia innych narządów i układów, na przykład płuc, nerek, serca, naczyń krwionośnych Powyższe zmiany określane są jako pozastawowe powikłania reumatoidalnego zapalenia stawów.

W krajach europejskich częstość występowania RZS oceniana jest na ok. 0,5 – 1% populacji. U 80% chorych początek choroby występuje najczęściej pomiędzy 35 a 50 rokiem życia. Wraz z wiekiem wzrasta ryzyko zachorowania na RZS. Częstość występowania RZS w grupie wiekowej kobiet 60-64 lata jest 6 razy większa w porównaniu do kobiet w wieku 18-29 lat. (3-6 RZS).

Do objawów RZS należą m.in.:

1). Sztywność poranna

Sztywność poranna stawów i okolicy okołostawowej trwająca co najmniej 1 godzinę przed uzyskaniem maksymalnej poprawy.

2). Zapalenie stawów charakteryzujące się występowaniem obrzęku, bólu i ograniczeniem ruchomości w zajętych procesem chorobowym stawach

Najczęściej proces zapalny obejmuje stawy rąk, stóp (często zmiany symetryczne), ale również mogą być zajęte stawy kolanowe, skokowe, ramienne, łokciowe i biodrowe

5). Guzki reumatoidalne

Guzki podskórne występują nad wyniosłościami kostnymi, ścięgnami prostowników lub w obszarach okołostawowych. Pojawiają się zwykle przy dłużej już trwającej chorobie.

6. ) W badaniach dodatkowych krwi stwierdzany jest dodatni czynnik reumatoidalny i/lub obecność przeciwciał anty CCP ( badania wykonywane podczas diagnostyki zapalenia stawów). U kilku procent osób chorych na reumatoidalne zapalenie stawów nie stwierdza się obecności czynnika reumatoidalnego i przeciwciał anty CCP. Taka postać reumatoidalnego zapalenia stawów określana jest jako seronegatywna.

Ocena aktywności reumatoidalnego zapalenia stawów

  • Laboratoryjne wskaźniki aktywności zapalnej. Do wskaźników aktywności stanu zapalnego RZS należą: OB, CRP, stężenie hemoglobiny i liczba krwinek czerwonych (ocena stopnia niedokrwistości), liczba płytek krwi i alfa-2 globuliny

  • Do oceny akywności RZS stosowany jest wskaźnik DAS 28.

    DAS 28 (Disease Activity Score 28) - wskaźnik aktywności choroby dla 28 stawówObliczany jest według wzoru:DAS28 = 0,56 x √(LBS28) + 0,28 x √(LOS28) + 0,70 x Ln(OB) + 0,014 x (WSAC)

    gdzie:

    LBS - liczba bolesnych stawów z 28 możliwych,
    LOS - liczba obrzękniętych stawów z 28 możliwych,
    OB - wartość odczynu opadania krwinek czerwonych po 1 godzinie,
    Ln – oznacza logarytm naturalny
    WSAC - wizualna skala aktywności choroby. Chory ocenia aktywność swojej choroby i wyraża to w mm na skali od 0 do 100 mm ( 0 – oznacza całkowity brak aktywności, 100 mm –maksymalnie zły stan zdrowia).

    Przy wartościach DAS 28:

    >5,1 – oceniamy aktywność choroby jako dużą ,
    5,1 – 3,2 - średnia aktywność chorob
    3,2 – 2,6 – mała aktywność choroby,
    < 2,6 oznacza remisję.

  • Zmiany radiologiczne

    Zmiany radiologiczne stwierdzane w badaniach radiologicznych rąk czy stóp (nadżerki) świadczą już o dłużej trwającej chorobie i stanowią potwierdzenie postawionego wcześniej rozpoznania.

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów

Aktualnie uważa się że najważniejsze jest jak najszybsze rozpoczęcie intensywnego leczenia, w ciągu 3 miesięcy od wystąpienia objawów choroby. Ponieważ już w tym okresie może dochodzić do nieodwracalnych, destrukcyjnych zmian w stawach.

Lekiem pierwszego rzutu jest Methotrexat. Wybór kolejnych leków (m.in. Sulfasalazyna, Leflunomid, Cyclosporyna) i schematu leczenia uzależniony jest od odpowiedzi na leczenie Methotrexatem oraz tolerancji w/w leku. Ważna jest systematyczna kontrola reumatologiczna i ocena aktywności choroby. Przy znacznym zaostrzeniu aktywności reumatoidalnego zapalenia stawów i braku odpowiedzi na stosowane leczenie pacjent kwalifikowany jest do leczenia lekami biologicznymi (m.in. Infliximab, Adalimumab, Etanercept, Rituximab).